AIRS — Spektrum Hak AI

01 · Definisi

AIRS ialah model konseptual di sebalik AICR dan AILP: ia berpendirian bahawa penggunaan kandungan oleh AI tidak boleh ditadbir oleh satu bit benar/tolak sahaja. Membaca, meringkaskan, mendapatkan semula, mengubah, menala-halus, melatih, dan mengedar semula adalah tindakan berbeza dengan kedalaman, kegunaan, dan bobot ekonomi yang berbeza. AIRS menyusunnya sebagai spektrum tahap, setiap satu boleh dibenarkan, diberi harga, disyaratkan, dan diaudit secara berasingan — menjadikan hak berkadar, khusus kegunaan, dan boleh dijejaki.

02 · Tujuan

• Gantikan binari palsu "terbuka lawan tertutup" dengan tahap akses AI yang berperingkat.
• Membolehkan penerbit kekal seterbuka mungkin pada tahap cetek sambil mengkhaskan tahap mendalam (latihan, pengedaran semula).
• Menyediakan kosa kata bersama yang dirujuk oleh deklarasi AICR dan lesen AICL.
• Jadikan setiap tahap boleh diaudit dan diberi harga secara berasingan.

03 · Skop

04 · Contoh boleh baca mesin

Spektrum, boleh baca mesin — /ai/rights-spectrum.json

{
  "version": "0.1",
  "spectrum": [
    { "level": 0, "name": "No AI Access" },
    { "level": 1, "name": "Read Only" },
    { "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
    { "level": 3, "name": "RAG Use" },
    { "level": 4, "name": "Transform" },
    { "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
    { "level": 6, "name": "Training Use" },
    { "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
  ]
}

05 · Batasan

• Lapan tahap ini ialah model penyelidikan — hak dunia sebenar mungkin memerlukan pembahagian yang lebih halus atau berbeza.
• Susunan tahap mewakili kedalaman/bobot ekonomi biasa, bukan hierarki undang-undang.
• AIRS menerangkan semantik hak; ia sendiri tidak menguatkuasakan atau mengesahkan pematuhan.