Sivia ki na iYaya
AGIRight.org

Tikina ni Vakadidike

Vakadidike

Ono na tikina ni vakadidike era veiwekani, mai na dodonu ni AI kei na laiseni ni iyaya ki na veiliutaki vakamasini kei na veivoli vakalewenivanua ni network ni AI.

01

Dodonu ni AI

Na dodonu, iVakabibi, kei na veiliutaki ni AI, AGI, kei na agent — mai na iyaya, ki na itokani ni cakacaka, ki na tamata ni gauna mai. Oqo e okati kina na taro ni taqomaki vakaitovo vakalailai: na lawa cava me veiliutaka na veimaliwai ni tamata–AI ni bera ni macala na taro ni tamata dina.

02

Dodonu ni iYaya AI

AICRAICL

What AI systems may do with content: read, summarize, transform, retrieve, train, commercialize, redistribute. The AICR ruleset and the AICL-C content-licensing layer make these rights declarable and transactable.

03

Vakadonuya ni Vuli ni AI

AIRSAILP

E rawa beka na AI me vuli, ena vakalomani cava, me baleta na inaki cava, kei na veiyalayalataki cava. Na wilika e sega ni kena ibalebale ni vuli mai kina; na "sega ni vakatabui" e sega ni kena ibalebale ni "e rawa ni vuli mai kina". Na AIRS kei na AILP e vakasautaka na vakadonuya ni vuli me dua na yalava lolo, e rawa ni wilikitaki ena masini.

04

Curu Vakaagent

AICL

Na sala e curu kina na agent ki na vasite, API, database, valeni kila, kei na iyaya e saumi: iTukutuku, veidusimaki, taro, saumi, ivakadonui, ivakarau ni vakayagataki, iyalayala ni taqomaki, kei na taqomaki mai na prompt-injection.

04b

Agent Action Rights

AARS

What an Agent may DO once it holds tool or API capability, as distinct from what it may read or learn: action taxonomy, effect vectors, reversibility, blast radius, and multi-action composition risk. AARS gives content permission and action permission separate, independently-evaluable axes.

04c

Agent Authority & Delegation

AADP

Who an Agent acts for, where its authority came from, whether it can hand that authority to another Agent, and how much of its internal state a verifier may demand. AADP separates principal from actor, bounds delegation to strictly narrow (never silently widen), and treats inspection as a bounded right, not an unlimited one.

05

Veiliutaki Vakamasini

AICRAICLAIRSAILPAARSAADP

Na lawa ni veiliutaki era rawa ni kunei ka cakacaka taki ena masini: llms.txt, manifest /ai/, file ni policy /.well-known/, JSON Schema, token ni laiseni e sainitaki, kei na ivakarau ni dikevi. Na vasite oqo sa dua sara na ivakaraitaki e cakacaka.

06

Veivoli Vakalewenivanua ni Network ni AI

AICRAICL

Na political economy ni AI kei na iyaya: pay-per-crawl, isau ni itukutuku, ilavo dodonu ni matanitu ni AI, ivakasoqo ni isau ni daunivakabuli, maketi ni itukutuku vakalolo, kei na sala e lesu tale kina na yaga e kau mai na kila dodonu vei ira era buli.