AIRS — Olutindo lw'Eddembe lya AI
Olutindo lw'Eddembe lya AI
Eddembe lya AI ku birimu si ye/nedda — likola olutindo olweyongera olusobola okufuna obuyisensi.
01 · Amakulu
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · Ekigendererwa
- Kyusa endowooza ey'obulimba ey'"eggule naye ezibiddwa" emitendera egyeyongeddeyongedde egy'okuyingira kwa AI.
- Kkiriza abawaayi b'ebirimu okusigala nga baaggule ennyo ku mitendera egitali gya buziba, nga bakuuma emitendera egy'obuziba (okuyigiriza, okuzza mu maaso).
- Wa ebigambo ebigabanwa AICR n'endagiriro zaayo ne AICL n'obuyisensi bwayo bye byeesigama.
- Fuula buli mutendera nga guyinza okukenneenyezebwa n'okutekebwako omuwendo mu ngeri yaagwo.
03 · Ekipimo
Omutendera 0 — Butayingirwaako AI
Omutendera 1 — Kusoma Kwokka
Omutendera 2 — Kusoma n'Okufunza (n'okuwaŋŋula)
Omutendera 3 — Okukozesa mu RAG (amateeka g'okukuuma + okuwaŋŋula)
Omutendera 4 — Kukyusa (okuggyayo okutegekeddwa wansi wa layisensi)
Omutendera 5 — Okukozesa mu Fine-Tuning (layisensi eyeeyoleka)
Omutendera 6 — Okukozesa mu Kuyigiriza (layisensi eyeeyoleka)
Omutendera 7 — Okuzza mu Maaso mu Bya Bwenkulungo (layisensi eyeeyoleka)
L0
Butayingirwaako AI
L1
Kusoma Kwokka
L2
Kusoma & Kufunza
L3
Okukozesa mu RAG
L4
Kyusa
L5
Okukozesa mu Fine-Tuning
L6
Okukozesa mu Kuyigiriza
L7
Okuzza mu Maaso mu Bya Bwenkulungo
04 · Ekyokulabirako ekisomeka za makina
Olutindo, olusomeka makina — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · Ebisaanyizo
- Emitendera munaana kye kifaananyi ky'okunoonyereza — eddembe mu bulamu obw'amazima liyinza okwetaaga okugabanya okulala oba okusingako obuneneezi.
- Enteekateeka y'emitendera eraga obuziba/obuzito bw'eby'enfuna obwa bulijjo, si buyinza bw'amateeka.
- AIRS annyonnyola amakulu g'eddembe; tekiwaliriza wadde okukakasa okugoberera.
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.