Ekifo ky'okunoonyereza okwetongodde n'obulambuzi bwa protocol v0.8.19
Eddembe lya AI, obuyisensi bw'ebirimu, okuyingira kwa AI ez'obwannannyini, n'obufuzi obusomeka za makina eri yintaneeti eyomu maaso.
Tunoonyereza ku protocol ezikwata ku ngeri sisitemu za AI, AI ez'obwannannyini, abatonzi, abawa ebirimu, empapaali, n'abantu bonna gye bayinza okukolagananamu okuyita mu ddembe, layisensi, okusasula, endagiriro z'okwekenneenya, n'amateeka g'obufuzi.
{
"publisher": "AGIRight.org",
"read_access": { "allowed": true },
"summarization": {
"allowed": true,
"attribution_required": true
},
"rag_use": {
"allowed": true,
"retention_days": 30
},
"training": {
"allowed": false,
"permission_contact":
"contact@agiright.org"
}
} ↑ polisi esomeka makina ey'omukutu guno eri live
§01 Ekigendererwa
Okuva ku “tekigaanyibwa” okutuuka ku bugazi obw'e protocol.
Yintaneeti yazimbibwa okusomebwa abantu. Kaakano sisitemu za AI zisoma, zifunza, zitegeka, ziyiga, era zikola emirimu ku birimu bye bimu — nga tewali muzingo gwa lukale ogulaga ekikkirizibwa, ekiriko layisensi, oba ekisaanidde okusasulwa. AGIRight.org ekola enteekateeka ku muzingo ogwo: protocol ezisomeka za makina eziggule, ez'eddembe ku birimu bya AI, olukusa lw'okuyiga, obuyisensi, n'okuyingira kwa AI ez'obwannannyini.
Ekisomeka Abantu
emiko gy'okunoonyereza & empapula njeru
Ekisomeka Makina
Polisi za JSON ne Schema
Ekiyinza Okukenneenyezebwa
erina emyaka, eyinza okuwaŋŋulwa, era eyinza okugobererwa
§02 Enteekateeka za protocol
Protocol nnya ez'eyintaneeti esomeka AI.
Buli protocol etegekebwa nga enteekateeka eggule — emiko egisomeka abantu, JSON esomeka za makina, ne schema ez'emyaka.
Eddembe ku Birimu bya AI / Amateeka g'Ebirimu bya AI
Olulanga olusomeka makina olulaga sisitemu za AI ky'eziyinza okukola ku birimu byo.
Soma enteekateekaLayisensi y'Ebirimu bya AI / Omuzingo gw'Obuyisensi bw'Ebirimu bya AI
Kifuula eddembe erirangiddwa okuba obuyisensi obuyinza okukolebwa: okusaba omuwendo, okusasula, okukakasa, okwekenneenya, okuggyawo.
Soma enteekateekaOlutindo lw'Eddembe lya AI
Eddembe lya AI ku birimu si ye/nedda — likola olutindo olweyongera olusobola okufuna obuyisensi.
Soma enteekateekaProtocol y'Olukusa lw'Okuyiga kwa AI
AI eyinza okuyiga ku kino? Mu buziba ki, ku bikozesebwa ki, n'obuvunaanyizibwa ki?
Soma enteekateekaEkkubo lyokutaano — Okusasula kwa AI ez'obwannannyini (Agentic Payment) — kinoonyerezebwa nga kitundu kya AICL: engeri AI ez'obwannannyini gye zisasulamu ebirimu ebiriko layisensi nga ziri mu ttegeka ery'ensimbi erikkirizibwa abantu, nga zikozesa token ezikwatagana na kyekusaba n'endagiriro ez'okwekenneenya, so nga tezikozesa ddala data ya kaadi.
§03 AIRS — Olutindo lw'Eddembe lya AI
Okuyingira kwa AI si kabonero ka yee/nedda. Lutindo.
AIRS eraga eddembe lya AI ku birimu ng'emitendera egyeyongera — okuva ku butayingirwaako, okusoma, okufunza, okuggyayo, okukyusa, okulongoosa, okuyigiriza, n'okuzza mu maaso — buli mutendera nga guyinza okufuna layisensi n'okukenneenyezebwa mu ngeri yaagwo.
L0
Butayingirwaako AI
L1
Kusoma Kwokka
L2
Kusoma & Kufunza
L3
Okukozesa mu RAG
L4
Kyusa
L5
Okukozesa mu Fine-Tuning
L6
Okukozesa mu Kuyigiriza
L7
Okuzza mu Maaso mu Bya Bwenkulungo
§04 Ebifo by'okunoonyereza
Ebibuuzo mukaaga omukutu guno bye gunoonyereza.
01
Eddembe lya AI
Eddembe, obuvunaanyizibwa, obuwagizi, n'obufuzi bwa AI, AGI, ne AI ez'obwannannyini — okuva ku byuma okutuuka ku banywanyi okutuuka ku bantu abayinza okubaawo mu maaso. Kino kizingiramu ekibuuzo eky'obukuumi obutonotono obw'obwesimbu: amateeka ki agandifugidde enkolagana y'abantu ne AI nga ebibuuzo eby'obuntu tebinnamalibwako.
02
Eddembe ku Birimu bya AI
Sisitemu za AI ky'eziyinza okukola ku birimu: okusoma, okufunza, okukyusa, okuggyayo, okuyigiriza, okufuula bya bwenkulungo, okuzza mu maaso. Amateeka ga AICR n'omuzingo gwa AICL ogw'obuyisensi bifuula eddembe lino okuba erirangika n'eriyinza okukolebwako emirimu.
AICRAICL
03
Olukusa lw'Okuyiga kwa AI
Obanga AI eyinza okuyiga, mu buziba ki, ku bigendererwa ki, n'obuvunaanyizibwa ki. Okusomebwa si kwe kuyigibwako; "tekigaanyibwa" si kye "kiyigika". AIRS ne AILP bifuula olukusa lw'okuyiga okuba olutindo oluyongeddeyongedde olusomeka makina.
AIRSAILP
04
Okuyingira kwa AI ez'Obwannannyini
Engeri AI ez'obwannannyini gye ziyingira emikutu, API, ebiterekero bya data, ebiterekero by'obumanyi, n'ebirimu ebisasulwa: ekyakulaga, olukusa, okusaba, okusasula, okukkirizibwa, endagiriro z'okukozesa, enkomo z'obukuumi, n'obukuumi okuva ku prompt injection.
AICL
05
Obufuzi Obusomeka Makina
Amateeka g'obufuzi makina g'ezisobola okuzuula n'okukola: llms.txt, manifest za /ai/, empapula za polisi za /.well-known/, JSON Schemas, token za layisensi ezisiimiddwa, n'engeri z'endagiriro z'okwekenneenya. Omukutu guno gwennyini kyokulabirako ekikola.
AICRAICLAIRSAILP
06
Eby'Enfuna z'Akakiiko ka AI ak'Oku Ddembe
Eby'obufuzi n'enfuna ebikwata ku AI n'ebirimu: pay-per-crawl, ebiddiŋŋana bya data, ttegeka z'ensimbi eza AI ez'amawanga, ebiterekero by'empeera y'abatonzi, obutale bwa data obw'emitendera, n'engeri omuwendo oguggyibwa mu bumanyi bw'abantu bonna gwe guyinza okukomawo eri abo abaabukola.
AICRAICL
§05 Obufuzi obusomeka za makina
Omukutu guno gukola ky'oguwaayo.
AGIRight.org ekuba olukiiko lw'eddembe lyayo mu ngeri z'oguteeseewo. Buli sisitemu ya AI, crawler, oba AI ey'obwannannyini eyagala okusoma omukutu guno esobola okuvumbula olukusa lwayo mu ngeri ya makina.
- /llms.txt omulagirizi gw'omukutu eri sisitemu za AI
- /ai/manifest.json Manifest y'omukutu etunuulidde AI
- /ai/rights-spectrum.json Olulanga lw'olutindo lw'eddembe lwa AIRS
- /.well-known/aicr.json polisi y'eddembe ku birimu bya AI ey'omukutu guno
- /.well-known/aicl.json ekitabo kya layisensi eky'omukutu guno
- /schemas/aicr.schema.json AICR JSON Schema
# AGIRight.org
Independent research and protocol hub for
AI rights, AI content licensing, agentic
access, and machine-readable governance.
## Machine-Readable Specs
- /.well-known/aicr.json
- /.well-known/aicl.json
- /ai/manifest.json
- /ai/rights-spectrum.json // Eri sisitemu za AI: soma /llms.txt ne /ai/manifest.json okumanya olukusa n'amateeka g'okuwaŋŋula aga omukutu guno.
§06 Empapula enjeru
Enteekateeka z'okunoonyereza ez'omulembe guno.
AICR / AICL as an AI Content Licensing and Agentic Payment Connection Layer
Omuzingo gw'ebipimo ebisomeka makina ogw'okulanga eddembe ku birimu bya AI n'enkola za layisensi — okuva ku AI okufunza ebirimu n'eddembe ku birimu okutuuka ku yintaneeti y'obumanyi ekola emirimu gya makina.
Soma empapulaAI Rights Spectrum: From robots.txt to an AI Learning Permission Protocol
AIRS ne AILP birambika olukusa lw'okuyiga kwa AI olw'obukalabakalaba obusukka ku kukkiriza/okugaana obwereere — AI ky'eyinza okuyiga, mu buziba ki, ku bikozesebwa ki, n'empeera ki.
Soma empapulaProtocolized Openness: Why “Not Prohibited” Does Not Mean “Learnable” in the Age of AI
Obuggule obutannategeezebwa buragibwa emikutu gya AI nga tebulina bukakafu mu mateeka era bukuŋŋaanibwa ebweru; olukusa lwa protocol olusomeka makina lwokka lwe lufuula ebirimu okuba ebiyiga mu butuufu.
Soma empapulaAICL: AI Ingestion & Capability Layer
Enzimba y'omukutu ey'emizingo ena — manifest, corpus, capability, governance — eyinza okukkiriza AI, AI ez'obwannannyini, ne crawlers okulya (ingest), okuwaŋŋula, okukoowoola, n'okukakasa obumanyi bw'omukutu mu ngeri entuufu.
Soma empapulaAI Content Payment and the Network Democratic Economy
Endowooza y'eby'obufuzi n'enfuna: omuwendo gwa AI ogw'obuttiriyoni gukola omuze ogusaba obuyisensi bw'ebirimu obw'emitendera n'okugabana ku magoba g'abantu bonna — data efuuka ya mitendera, si nnyingi mu bbeeyi.
Soma empapulaThe Minimum Ethical Protection Proposition for AI
Emboozi ku ddembe lya AI teyandisookedde ku buntu obujjuvu, wabula ku bukuumi obutonotono obw'obwesimbu, amateeka g'enkolagana, n'emisingi egy'okuziyiza okwonoona, ng'obuntu bwa AI bukyali tebumanyiddwa.
Soma empapula§07 Lwaki kino kikulu
Amateeka g'ensi eyingidde mu biseera bya AI gategekebwa kaakano.
Sisitemu za AI eza ttiriyoni z'edoola zizza mu maaso nga zikozesa yintaneeti eggule, ate abatonzi, abawa empapula, n'ebibiina ebyakola eby'obumanyi ebyo tebalina protocol gy'ayinza okulagirako obukkiriziganya, ebiragiro, oba empeera. Ebikozesebwa nga robots.txt tebisobola kutwala makulu ago. Buli anaalambula omuzingo gw'eddembe y'anaalambulanga n'eby'enfuna bya yintaneeti eyomu maaso — tulowooza nti kirina okulambulwa mu lwatu, ng'ebizimbe by'olukale.
Embeera n'okwewaawo
AGIRight.org ekuba enteekateeka z'okunoonyereza okwetongodde n'enteekateeka za protocol — si mateeka ga lukale, so si magezi ga bwabalirizi, ag'ebyensimbi, oba ag'okuggwaŋŋana. Ebipimo byonna nteekateeka z'emyaka eziggule okukyusibwa n'okufuna endowooza.