AIRS — Xipandzepandze xa Mfanelo ya AI
Xipandzepandze xa Mfanelo ya AI
Mfanelo ta AI ehenhla ka kontenti a hi swa "ina kumbe e-e" ntsena — swi vumba xipandzepandze lexi nga ni tinxaka leti nga ni tilayisense.
01 · Nhlamuselo
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · Xikongomelo
- Hundzula vun'wembye bya mavunwa bya "pfulekile na pfariwile" hi tiyimo leti nkomeke ta nkoma wa AI.
- Pfumelela vahumesi va kontenti ku tshama va pfulekile ngopfu eka tiyimo to koma, va ha ri karhi va hlayisa tiyimo to enta (dyondziso, ku hangalasa).
- Nyika marito lama tirhisiwaka swin'we lawa swiboxo swa AICR na tilayisense ta AICL swi vulavulaka ha wona.
- Endla leswaku xiyimo xin'wana ni xin'wana xi kota ku kamberiwa na ku vekiwa nani hi yoxe.
03 · Nkoma
Xiyimo 0 — Ku Hava Nkoma wa AI
Xiyimo 1 — Ku Hlaya Ntsena
Xiyimo 2 — Ku Hlaya na Ku Katsakanya (hi ku boxa xihlovo)
Xiyimo 3 — Ku Tirhisa RAG (milawu ya ku hlayisa + ku boxa xihlovo)
Xiyimo 4 — Ku Cinca Xivumbeko (ku teka data hi layisense)
Xiyimo 5 — Ku Tirhisiwa eka Fine-Tuning (layisense yo kongoma)
Xiyimo 6 — Ku Tirhisiwa eka Dyondziso (layisense yo kongoma)
Xiyimo 7 — Ku Hangalasiwa hi Mabindzu (layisense yo kongoma)
L0
Ku Hava Nkoma wa AI
L1
Ku Hlaya Ntsena
L2
Ku Hlaya na Ku Katsakanya
L3
Ku Tirhisiwa eka RAG
L4
Cinca Xivumbeko
L5
Ku Tirhisiwa eka Fine-Tuning
L6
Ku Tirhisiwa eka Dyondziso
L7
Ku Hangalasa hi Mabindzu
04 · Xikombiso lexi Hlayekaka hi Matšhini
Xipandzepandze, lexi hlayekaka hi matšhini — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · Minkoka
- Tiyimo ta n'hungu i xikongomelo xa ndzavisiso — mfanelo ya misava hakunene yi nga lava ku avanyisiwa hi vun'we lebyikulu kumbe hi ndlela yin'wana.
- Ku hleleka ka tiyimo swi kombisa vun'we/nkoka wa ikhonomi lowu tolovelekeke, ku nga ri xiyenge xa nawu.
- AIRS yi hlamusela vululamisi bya mfanelo; hayi hi yoxe a yi tirhisi nawu kumbe yi kambela ku landzeleriwa ka wona.
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.