AIRS — Isabelo Samalungelo we-AI
Isabelo Samalungelo we-AI
Amalungelo we-AI phezu kokuqukethwe akusibo binary — akha isabelo esilandelelanako esingafumana ilayisensi.
01 · Incazelo
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · Umnqopho
- Thathela indawo ye-binary engamambala ye-“kuvulekile ngokumelene nokuvaliweko” ngamazinga alandelelanako wokufinyelela kwe-AI.
- Vumela abapapashi bahlale bevulekile khulu emazingeni angatjhingelango phasi ngesikhathi bebekelela amazinga atjhingelela phasi (ukuqeqeshwa, ukwabelwa kabusha).
- Nikela isichasiselwamagama esabelwanwako esitjho amazwi asetjenziswa ziinzaziso ze-AICR namalayisensi we-AICL.
- Yenza izinga ngalinye lihlolwe begodu libekelwe inani ngokuzimela.
03 · Ibanga
Izinga 0 — Akukho Kufinyelela kwe-AI
Izinga 1 — Kufundwa Kwaphela
Izinga 2 — Ukufunda Nokufingqa (ngokuvezwa komthombo)
Izinga 3 — Ukusetjenziswa Kwe-RAG (imithetho yokugcinwa + ukuvezwa komthombo)
Izinga 4 — Ukuguqulwa (ukukhutjhwa okuhlelekileko ngaphasi kwelayisensi)
Izinga 5 — Ukusetjenziswa Kokulungiswa Okunembileko (ilayisensi ekhanyako)
Izinga 6 — Ukusetjenziswa Kokuqeqeshwa (ilayisensi ekhanyako)
Izinga 7 — Ukwabelwa Kabusha Ngokuthengiselana (ilayisensi ekhanyako)
L0
Akukho Kufinyelela kwe-AI
L1
Kufundwa Kwaphela
L2
Ukufunda Nokufingqa
L3
Ukusetjenziswa Kwe-RAG
L4
Guqula
L5
Ukusetjenziswa Kokulungiswa Okunembileko
L6
Ukusetjenziswa Kokuqeqeshwa
L7
Ukwabelwa Kabusha Ngokuthengiselana
04 · Isibonelo esifundeka yimitjhini
Isabelo, Esifundeka Yimitjhini — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · Imikhawulo
- Amazinga aliyisiboyisi (8) mmodeli yocwaningo — amalungelo weli phasi lamambala kungenzeka adinge ukwehlukaniswa okucwengekileko khudlwana nofana okuhlukileko.
- Uhlelo lwamazinga lutjengisa ubunjinini/isisindo somnotho okujwayelekileko, ingasi ihiyerakhi yezomthetho.
- I-AIRS ichaza incazelo yamalungelo; ayizenzi ngokwayo ukuqinisekisa nokuhlola ukuthotjelwa.
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.