AIRS — एआई अधिकार स्पेक्ट्रम
एआई अधिकार स्पेक्ट्रम
सामग्री पर एआई अधिकार बाइनरी नहि थिक — ई एकटा क्रमिक, लाइसेंस-योग्य स्पेक्ट्रम बनबैत अछि।
01 · परिभाषा
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · उद्देश्य
- "खुला बनाम बंद" क झूठा बाइनरीकेँ एआई पहुँचक क्रमिक स्तरसँ बदलू।
- प्रकाशक सभकेँ गहींर स्तर (प्रशिक्षण, पुनर्वितरण) आरक्षित रखैत उथर स्तर पर अधिकतम खुला रहबाक अनुमति दिअ।
- साझा शब्दावली प्रदान करू जकरा AICR घोषणा आ AICL लाइसेंस संदर्भित करैत अछि।
- हरेक स्तरकेँ स्वतंत्र रूपसँ ऑडिट-योग्य आ मूल्य-निर्धारण-योग्य बनाउ।
03 · क्षेत्र
स्तर 0 — एआई पहुँच नहि
स्तर 1 — केवल पठन
स्तर 2 — पठन आ सारांश (श्रेयक संग)
स्तर 3 — RAG उपयोग (धारण + श्रेय नियम)
स्तर 4 — रूपांतरण (लाइसेंसक अधीन संरचित निष्कर्षण)
स्तर 5 — फाइन-ट्यूनिंग उपयोग (स्पष्ट लाइसेंस)
स्तर 6 — प्रशिक्षण उपयोग (स्पष्ट लाइसेंस)
स्तर 7 — व्यावसायिक पुनर्वितरण (स्पष्ट लाइसेंस)
L0
एआई पहुँच नहि
L1
केवल पठन
L2
पठन आ सारांश
L3
RAG उपयोग
L4
रूपांतरण
L5
फाइन-ट्यूनिंग उपयोग
L6
प्रशिक्षण उपयोग
L7
व्यावसायिक पुनर्वितरण
04 · मशीन-पठनीय उदाहरण
स्पेक्ट्रम, मशीन-पठनीय — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · सीमा
- आठ स्तर एकटा शोध मॉडल थिक — वास्तविक-दुनियाक अधिकारकेँ आर सूक्ष्म वा भिन्न विभाजनक जरूरत पड़ि सकैत अछि।
- स्तर क्रम विशिष्ट गहींराई/आर्थिक भारकेँ कोडित करैत अछि, कोनो कानूनी पदानुक्रम नहि।
- AIRS अधिकारक अर्थ वर्णन करैत अछि; ई स्वयं अनुपालन लागू वा सत्यापित नहि करैत अछि।
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.