Imaanut ingerlaqqineq
AGIRight.org

Ilisimatusarnermi sammisassiat

Ilisimatusarneq

Ilisimatusarnermi sammisassiat pingasut sisamat ataqatigiissut, AI pisinnaatitaaffiinit imaanut akuersissuteqarnermit, naatsorsuutinit atuarneqarsinnaasumik naalakkersuinermut aammalu AI-p attaveqaataani demokratiusumik aningaasaqarnermut tikillugu.

01

AI Pisinnaatitaaffii

AI-p, AGI-p, agentillu pisinnaatitaaffii, suliassaat, akisussaaffiit aammalu naalakkersuinerat — atortutut suleqatitullu siunissamilu aallaqqaataqarsinnaasutut ittartut tikillugit. Tamatuma ilagaa annikinnerpaamik etimikkut illersuineq pillugu apeqqut: sunik najoqqutassianik inuit AI-lu attaveqarnerat naalakkersorneqassava, inuttuuneq pillugu apeqqutit aaqqissutigineqarnissaannut siornagu.

02

AI-p Imaanut Pisinnaatitaaffii

AICRAICL

What AI systems may do with content: read, summarize, transform, retrieve, train, commercialize, redistribute. The AICR ruleset and the AICL-C content-licensing layer make these rights declarable and transactable.

03

AI Atuartitsissutigineqarsinnaanissamut Akuersissut

AIRSAILP

AI atuartitsissutigineqarsinnaanersoq, qanoq itigartinnerusumik, sunut siunertaqarluni, aammalu qanoq pisussaaffigalugu. Atuarneqarneq atuartitaanngilaq; "inerteqqutaanngitsoq" "atuartitaasinnaasoq"-mik isumaqanngilaq. AIRS AILP-lu atuartitsissutigineqarsinnaanissamut akuersissut killiffiusumut, naatsorsuutinit atuarneqarsinnaasumut allanngortippaat.

04

Agentit Iserfigisinnaanerat

AICL

Qanoq agentit nittartakkanik, API-nik, paasissutissanut toqqorsimaviusunik, ilisimasanut tunngaviusunik, aammalu akilerneqartartunik iserfigisinnaanerat: kinaassuseq, akuersissut, aperiuteqarneq, akiliineq, akuersissuteqarneq, atorneq allattorsimaffii, isumannaassuseq killeqarfii, aammalu "prompt-injection"-mut illersuineq.

04b

Agent Action Rights

AARS

What an Agent may DO once it holds tool or API capability, as distinct from what it may read or learn: action taxonomy, effect vectors, reversibility, blast radius, and multi-action composition risk. AARS gives content permission and action permission separate, independently-evaluable axes.

04c

Agent Authority & Delegation

AADP

Who an Agent acts for, where its authority came from, whether it can hand that authority to another Agent, and how much of its internal state a verifier may demand. AADP separates principal from actor, bounds delegation to strictly narrow (never silently widen), and treats inspection as a bounded right, not an unlimited one.

05

Naatsorsuutinit Atuarneqarsinnaasumik Naalakkersuineq

AICRAICLAIRSAILPAARSAADP

Naalakkersuinermut malittarisassiat naatsorsuutinit nassaartinneqarsinnaasut atortinneqarsinnaasullu: llms.txt, /ai/ manifestit, /.well-known/ politikkinut allattorsimaffiit, JSON Schemait, atsiorneqarsimasut akuersissutit tokeninik, aammalu misissuinerup allattorsimaffiisa ilusai. Nittartagaq una nammineq sunniuteqartumik assersuutaavoq.

06

AI-p Attaveqaataani Demokratiusumik Aningaasaqarneq

AICRAICL

AI-p imaallu politikkikkut aningaasaqarnera: crawler-imi akiliisarneq, paasissutissanit akiliisat, AI-mut nunami aningaasanik katersukkat, pinngortitsisunut akiliisassiat, immikkoortuutilinnik paasissutissanut niuerfiit, aammalu ammasumik ilisimasanit iluaqutissiat qanoq pinngortitsisunut uterfiginiarnersut.