AIRS — AI Pisinnaatitaaffiisa Killiffii
AI Pisinnaatitaaffiisa Killiffii
AI-p imainut pisinnaatitaaffii aap/naamik-inngillat — killiffiusut aamma akuersissuteqarfigineqarsinnaasut sanaupput.
01 · Isumaqarnera
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · Siunertaq
- "Ammasoq akerlerlugu matusimasoq"-mik eqqunngitsumik aap/naamik-mik AI-p iserfigisinnaanerata qaffasinneri killiffiusut atorlugit taarserlugu.
- Saqqummiussisut qaffasinneri itigartinnerusuni annertunerpaamik ammasuulersillugit, qaffasinneri itigartinnerusut (ilinniartitsineq, agguaqqinneq) toqqarsimaviginerlugit.
- AICR-p nalunaarutai AICL-llu akuersissutai tunngaviginerannik peqatigiiffiusumik oqaasilerissutinik tunniuguk.
- Qaffasineq tamaasa immikkut misissorneqarsinnaasunngortikkit akiliutigineqarsinnaasunngortikkillu.
03 · Killiffik
Qaffasineq 0 — AI Iserfigisinnaanngilaq
Qaffasineq 1 — Atuarneq Kisimik
Qaffasineq 2 — Atuarneq Killiffigineqarlu (aallaqqaataa nalunaarlugu)
Qaffasineq 3 — RAG-mik Atorneq (toqqorsimaffiusinnaaneq + aallaqqaataa nalunaarnissaq malittarisassiat)
Qaffasineq 4 — Allanngortitsineq (akuersissummi ilusilersorlugu peersineq)
Qaffasineq 5 — Immikkut Ilinniartitsinermik Atorneq (erseqqissumik akuersissut)
Qaffasineq 6 — Ilinniartitsinermik Atorneq (erseqqissumik akuersissut)
Qaffasineq 7 — Niuernikkut Agguaqqinneq (erseqqissumik akuersissut)
L0
AI Iserfigisinnaanngilaq
L1
Atuarneq Kisimik
L2
Atuarneq & Killiffigineq
L3
RAG-mik Atorneq
L4
Allanngortitsineq
L5
Immikkut Ilinniartitsinermik Atorneq
L6
Ilinniartitsinermik Atorneq
L7
Niuernikkut Agguaqqinneq
04 · Naatsorsuutinit atuarneqarsinnaasumik assersuut
Killiffik, naatsorsuutinit atuarneqarsinnaasoq — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · Killilersuutit
- Qaffasinneri arfineq-marluk ilisimatusarnermi modelliupput — silarsuup ilumoortup pisinnaatitaaffii eqquutsillugit imaluunniit assigiinngitsumik immikkoortitsissalluunniit pisariaqartinneqarsinnaapput.
- Qaffasinerit immikkoortinneri naliginnaasumik itigartinneq/aningaasaqarnikkut oqimaassuseq ersersippaat, inatsisitigut qaffasinnerusumik naalakkersuinertut isigineqarani.
- AIRS pisinnaatitaaffiit isumaat oqaluttuarpai; naammattuunerlu nammineerluni atortitsisarpianngilaa misissuisarpianngilaalu.
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.