AIRS — ИИ прависен спектрӗ

01 · Пӗлтерӗш

AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).

02 · Тӗллев

• «Уҫӑ хирӗҫ хупӑ» суя бинарне ИИ доступӗн пусӑмлӑ шайӗсемпе улӑштар.
• Издательсене ҫӳлти шайра мӗн чухлӗ май пур ҫавӑн чухлӗ уҫӑ юлма, тарӑн шайсене (вӗрентни, тепӗр хут салатни) сыхласа хума пар.
• AICR декларацийӗсемпе AICL лицензийӗсем усӑ куракан пӗрлехи сӑмахсаса пар.
• Кашни шая уйрӑммӑн тӗрӗслеме тата хак хума пулакан ту.

03 · Анлӑш

04 · Машинӑпа вулакан тӗслӗх

Спектр, машинӑпа вулакан — /ai/rights-spectrum.json

{
  "version": "0.1",
  "spectrum": [
    { "level": 0, "name": "No AI Access" },
    { "level": 1, "name": "Read Only" },
    { "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
    { "level": 3, "name": "RAG Use" },
    { "level": 4, "name": "Transform" },
    { "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
    { "level": 6, "name": "Training Use" },
    { "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
  ]
}

05 · Чикӗсем

• Сакӑр шай — тӗпчев модельне; чӑн тӗнчери прависем тӗплӗрех е урӑх пайланине ыйтма пултараҫҫӗ.
• Шай йӗрки типичнӑй тарӑнӑш/экономика йывӑрӑшне кӑтартать, право иерархине мар.
• AIRS прав семантикине ӳкерсе парать; вӑл хӑй килӗшсе ӗҫленине пурнӑҫлаттармасть е тӗрӗслемест.
• v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.