AIRS — Emeli Intellekt Hukuklarynyň Spektri
Emeli Intellekt Hukuklarynyň Spektri
Mazmun boýunça emeli intellekt hukuklary ikilik däl — olar basgançaklaýyn, ygtyýarnamalaşdyryp boljak spektri emele getirýär.
01 · Kesgitleme
AIRS is the conceptual model underneath AICR and AILP: it holds that AI use of content cannot be governed by a single allow/deny bit. Reading, summarizing, retrieving, transforming, fine-tuning, training, and redistributing are different acts with different depths, uses, and economic weight. AIRS arranges them as a spectrum of levels, each of which can be separately permitted, priced, conditioned, and audited — making rights proportional, use-specific, and trackable. AIRS governs the content-and-learning rights plane only; it does not extend into whether an Agent may act on external systems (AARS) or who authorized that Agent (AADP).
02 · Maksat
- „Açyk garşy ýapyk” diýen ýalan ikilikleri emeli intellekt elýeterliliginiň basgançaklaýyn derejeleri bilen çalyşmak.
- Neşir edijilere üstünlikli derejelerde iň açyk galyp, çuň derejeleri (türgenleşdirme, gaýtadan ýaýratma) pugta saklamaga mümkinçilik bermek.
- AICR deklarasiýalarynyň we AICL ygtyýarnamalarynyň salgylanýan umumy sözlügini üpjün etmek.
- Her derejäni aýratynlykda barlanyp bilinjek we bahalandyryp bolýan etmek.
03 · Gerim
0-nji dereje — Emeli Intellekte Elýeterlilik Ýok
1-nji dereje — Diňe Okamak
2-nji dereje — Okamak we Gysgaça Beýan Etmek (atribusiýa bilen)
3-nji dereje — RAG Üçin Ulanmak (saklama + atribusiýa kadalary)
4-nji dereje — Özgertmek (ygtyýarnama esasynda gurluşly çykarmak)
5-nji dereje — Inçe Sazlama Üçin Ulanmak (açyk ygtyýarnama)
6-njy dereje — Türgenleşdirmek Üçin Ulanmak (açyk ygtyýarnama)
7-nji dereje — Täjirçilik Taýdan Gaýtadan Ýaýratmak (açyk ygtyýarnama)
L0
Emeli Intellekte Elýeterlilik Ýok
L1
Diňe Okamak
L2
Okamak we Gysgaça Beýan Etmek
L3
RAG Üçin Ulanmak
L4
Özgert
L5
Inçe Sazlama Üçin Ulanmak
L6
Türgenleşdirme Üçin Ulanmak
L7
Täjirçilik Taýdan Gaýtadan Ýaýratmak
04 · Maşyn tarapyndan okalýan mysal
Spektr, maşyn tarapyndan okalýan — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · Çäklendirmeler
- Sekiz dereje barlag modelidir — hakyky dünýä hukuklary has inçe ýa-da başgaça bölünişleri talap edip biler.
- Derejeleriň tertibi hukuk iýerarhiýasyny däl-de, adaty çuňluk/ykdysady agramy görkezýär.
- AIRS hukuklaryň manysyny beýan edýär; ol özi laýyklygy ýerine ýetirmeýär ýa-da tassyklamaýar.
- v0.1.1: reaching Level 7 on this spectrum still says nothing about Agent action rights or authority — a full Agent workflow may need independent compatibility across AIRS/AILP, AARS, and AADP.