AIRS — A Spectrum er a Rights er a AI
A Spectrum er a Rights er a AI
A rights er a AI el kirel a content a diak el di ua “ng ei me lechub e ng diak” — tir a meruul a spectrum el sebechel a licensed.
01 · A belkul
A AIRS a conceptual model el ngar er a bitang er a AICR me a AILP: ng kmo a ousbech er a AI el kirel a content a diak el sebechel el di ta el “sebechel/diak el sebechel”. A menguiu, mengedecheduch, RAG, transformation, fine-tuning, meduch, me a redistribution a kakerous el klumech loba kakerous el dobo, ousbech, me a klengar. A AIRS a mengedecheduch tir el ua spectrum er a levels, el bek el sebechel el di ta el permitted, priced, conditioned, me a audited — el meruul a rights el proportional, use-specific, me a trackable.
02 · A ngerechelel
- Mengedecheduch a diak el meral el binary er a “diak el kldibel a lechub e kldibel” loba graduated levels er a AI access.
- Ngeso a publishers el mo er a klou el sebechel el menguiu er a mekekerei el levels engdi lengull a meklou el levels (meduch, redistribution).
- Ngeso a tekoi el osisiu el a AICR declarations me a AICL licenses a oltirakl.
- Ngeso a bek el level el di ta el sebechel el audited me a priced.
03 · A rebetok
Level 0 — Diak el AI Access
Level 1 — Menguiu El Kmal
Level 2 — Menguiu me a Mengedecheduch (loba attribution)
Level 3 — RAG Use (retention + llechul er a attribution)
Level 4 — Transform (structured extraction er chelsel a license)
Level 5 — Fine-Tuning Use (meral el license)
Level 6 — Training Use (meral el license)
Level 7 — Commercial Redistribution (meral el license)
L0
Diak el AI Access
L1
Menguiu El Kmal
L2
Menguiu me a Mengedecheduch
L3
A RAG Use
L4
Transform
L5
A Fine-Tuning Use
L6
A Training Use
L7
A Commercial Redistribution
04 · A klausbech el machine-readable
A spectrum, machine-readable — /ai/rights-spectrum.json
{
"version": "0.1",
"spectrum": [
{ "level": 0, "name": "No AI Access" },
{ "level": 1, "name": "Read Only" },
{ "level": 2, "name": "Read and Summarize" },
{ "level": 3, "name": "RAG Use" },
{ "level": 4, "name": "Transform" },
{ "level": 5, "name": "Fine-Tuning Use" },
{ "level": 6, "name": "Training Use" },
{ "level": 7, "name": "Commercial Redistribution" }
]
} 05 · A telbilel
- A eai el levels a ta el research model — a real-world rights a sebechel el kirel a kesai a lechub e kakerous el partitions.
- A ordering er a levels a ochotii a dobo/klengar el blechoel, diak el legal hierarchy.
- A AIRS a olsisechakl a belkul er a rights; diak el ngii a enforce a lechub e verify a compliance.